Свяжитесь с нами

Культура

Siyabend nasil Siyamento oldu?

Опубликованный

16 лет назад

вкл .

MOSKOVA — Ermenistan’da Müzik Endüstrisi, Kürt edebiyatı ve müziğine ait eserleri yasadışı bir şekilde Ermenice'ye çevirerek müzik piyasasına sunuyor. Sanatçı İshxan Aslanov, bunun Ermenistan’da yükselen milliyetçilik ve popülist kültürün etkisiyle gerçekleştiğine dikkat çekerek, Kürtlere ait ünlü “Oy Nazé”, “Meli”, “Nazo”, “Dilan” ve “Kalo” gibi halk şarkılarının Ermenilere aitmiş gibi gösterildiğini belirtti. 

Türkiye’de İzzet Altınmeşe, Burhan Çaçan ve Özcan Deniz gibi ‘sanatçı’ diye piyasaya çıkıp Kürt kültürüne ve sanatçılarına ait bestelerin çalıp Türkçeye çevirip Kürt kültürü talan edilmeye çalışılırken, devlette Kürtlere dönük ‘asimilasyon’ politikaları kapsamında bu girişimlere sınırsız imkanlar tanıdı. Altınmeşe ve Çaçan gibi şarkıcılar Kürt kültüründen çaldığı besteleri kendilerine mal etmelerinin karşılığı olarak devlete ait TRT kanallarında sürekli boy gösterdiler. 

Kürtlere ait olan Meli”, “Nazo”, “Dilan” ve “Kalo” gibi ünlü bestelere şimdi de Ermeni Müzik Piyasası el attı. Ermenistan’daki Müzik Endüstrisi, Müzik Endüstrisi, Kürt müziğine ait besteleri yasa dışı bir şekilde Ermenice’ye çevirerek, yine Ermeni sanatçı ve müzik grupları tarafından seslendirip müzik piyasasına sunuyor. Bununla da yetinmeyip yüzyıllardır Kürtlerin dilinden düşmeyen halk şarkılarını bile ‘Ermenilere ait olduğu iddiasında bulunuyorlar. 

Konuya ilişkin bir araştırma yapan ve daha önce Türkiye’deki şarkıcı Burhan Çaçan’ın Kürtçe yorumladığı bestesini çaldığı için mahkemelik eden ve davayı kazanan Ermenistan doğumlu Kürt aydını İshxan Aslanov, Ermenistan Müzik Piyasası’nda Kürt müziğinin nasıl ‘talan’ edilmeye çalışıldığını ANF’ye anlattı. 

‘ŞİMDİ DE ERMENİLER BAŞLADI’ 
Aslanov, Ermenistan Müzik Sektörü tarafından çıkarılan "Rus, Ukrayna, Gürcü, Ermeni ve Yahudilerin en iyi halk müzikleri" adlı müzik Cd’sinde ‘Qeşenge yara mın’, ‘Opina’ ve ‘Oy-Nazé’ adlı Kürtlere ait bestelerin Ermeni müziği olarak tanıtıldığını söyleyerek, “ Kürtlere ait ünlü “Oy Nazé”, “Meli”, “Nazo”, “Dilan” ve “Kalo” gibi halk şarkılarının çevirisi yapılarak Ermenilere aitmiş gibi gösterilip piyasaya sunuldu. Ermeni Müzik grubu “Qelfe” verdiği uluslar arası konserlerde ‘Lorke-Lorke’, ‘Papurê’ (pampooreg), ‘Xim-Ximê’ (kum-kuma), ‘Yar xweşik’ (yar xuşin) parçaları yeniden yorumlayarak Ermeni müziği olarak tanıtıyor” dedi. 

Ünlü Kürt ozanları Meyremxan ve Şivan Perwer’in de bundan nasibini aldığını aktaran Aslanov, Şivan'ın seslendirdiği ‘Welat çiqas xweş û rinde’ ve ‘Kine em’ şarkılarının da Ermenilerin hışmına uğradığını vurguladı. Türklerin inkârı ve asimilasyonunu sürdürmek için başvurdukları yöntemleri şimdi Ermenilerin uyguladığına dikkat çeken Aslanov, Kürt dengbêjlerine ait barçaları Ermeni halk müziği diye tanıtmanın Ermeni halkını yüceltmeyeceğini aksine bir kara leke olarak kayıtlara geçeceğini ifade etti.

‘MERYEMXAN’DA NASİBİNİ ALDI’ 

Rusya'nın STV kanalının "Mir" (Cihan) programında Ermeni sanatçı Anuş Arşakyan’ın müziği ve sözleri Kürtçe olan ‘Tenzere’ şarkısını Ermeni halk şarkısı olarak çaldığına da dikkat çeken Aslanov şöyle dedi: “Ermenistan’da Şant-Tv ve Tv-I adlı kanallar da yapılan programlar da da yine aynı şekilde Kürt müzikleri Ermeni müziği olarak yansıtıldı. Yine birçok dünya ülkesinde konserler veren Ermeni müzik grubu Qelfe bu konuda en fazla etik kuralları çiğneyen gruplardan biri. Qelfe’nin seslendirdiği çoğu müzikler tamamen Kürt oyun havaları ve müzikleridir. ‘Meyro’ şarkısı ünlü Kürt dengbêji Meyremxan tarafından söylendi. Meyremxan'ın bu şarkısı hem Erivan Radyosunda ve daha önceleri de Bağdat radyosunda çalınıyordu. Ancak şimdi Ermeni Müzik Piyasası’nda bu şarkının sözleri değiştirilerek Ermenilere ait olduğu ileri sürülüyor.’’

ERMENİ AYDINLARA BAKSINLAR 

Ünlü Ermeni Kompozitor Komitas Ermenilerin "Klisa" şarkılarını notaya çevirdiği sıralarda yine 13 tane Kürtçe şarkıyı da nota ya çevirerek Kürt kültürüne bir katkı sunduğunu hatırlatan Aslanov “Tabi Komitas bunların Kürtçe olduklarını söylemişti. Ancak Ermeniler artık bunları kendilerinin olduğunu iddia ediyor. Örneğin Ermeni şair Hovanes Şirazda, tanınmış Kürt destanlarından ‘Xeca Zer ü Siyabendé Sılivi’ yani Sîyabend û Xecê'yi Ermeniceye çevirince Siyabend’in Ermeni olduğunu yazıyor ve ismini de Siyamento olarak çeviriyor. Ancak Ermeni edebiyatının kurucularından Xaçatur Abovyan 1840 yıllarında yazdığı ‘Vérk Hayast’ani’ (Ermenistan’ın yarası), adlı kitabında Kürt kültürü ve Kürt sözlü edebiyatının çok geniş ve önde olduğunu dile getiriyor. Ve devamında ‘öyle ki geldiği aşama insanı hayretler içinde bırakıyor. Her Kürt erkeği ve ondan da fazla her Kürt kadını anne kucağında iner inmez artık bir şairdir’ diyor. Ve devamında Ermeni kültürünün Kürtlerden geride olduğunu ifade ediyor. Yani Ermenistan’ın en köklü edebiyatçı ve sanatçılarını yeniden okuyup Kürt kültürüne saygı duyup geldiği aşamaları aktarırken, bugün ise popüler kültür çok etik olmayan bir yaklaşım içersindedir” diye kaydetti. 

‘İNKARIN PARÇASI OLMAYIN’ 

Ermeni Müzik Endüstrisinin basit popülist yaklaşımlarının Ermeni kültürünü yüceltmeyeceğinin altını çizen Aslanov, şunları söyledi: “Halklar dil, kültür ve yaşam biçimi gibi temel benlikleri ile bir birlerinden ayrılırlar. Bulundukları alanlar itibariyle bir birlerinden etkilenirler ancak bir birlerine duydukları saygının gereği kültürlerine saygılıdırlar. Binyıllarca bu böyle devam etti. Diğer biçimi oyunbozanlık olur. Bir halkın kültürü o halkın bireylerinin içinde perçinlenerek şekilleniyor. Egemen uluslar Kürt halkının kendine özgü bir tarihi kimliği ve kültürü olduğunu inkâr etmek için kültürel birikimlerini kendilerine mal etmişlerdir. Egemen ulusların inkâr ve imha politikalarının bir parçası olarak bu uğraş içinde olmaları anlaşılırdır ancak son yıllarda Ermeni basını da tuhaf bir kaba bir biçimde bu yaklaşım içine girme eğilimleri gösteriyor. Sovyetlerin dağılmasından sonra geçen 20 senelik süreçte Ermeniler Kürt kültürü konusunda Türkler ile benzer politika yürütmeye başladılar.” Geçmişte Kürt tarihi ve kültürü konusunda olumlu katkı sunan Ermeni tarihçi ve entelektüellerin aksine yeni hortlayan milliyetçilik ve popülist kültür Kürdistan tarihini yok sayarak hepsini kendilerine mal ettiklerini ifade eden Aslanov, herkesin Kürt halkının tarihini yok etme siyasetinden vazgeçmesi gerektiğini çünkü Kürtlerin de artık eski Kürt olmayıp mücadele içersinde olduğunu bilmeleri gerektiğini kaydetti.

İSHXAN ASLANOV KİMDİR?

Ermenistan doğumlu Kürt aydını Aslanov 1967’de Ermenistan Radyosu Müzik Bölüm Başkanlığı yaptı. Daha sonra Radyoda müzik programları da yapan Aslanov birçok Kürtçe şarkı ve Türküye söz yazarlığı yaptı. Aslanov geçtiğimiz yıl Burhan Çaçan’ı Kürtçe Türküyü kendi bestesi ve müziğiymiş gibi göstererek şaldığından dolayı bestecilerin haklarını koruyan RAO kuruluşuna resmi başvuruda bulunmuş ve bunu ispatlayarak Burhan Çaçan’ı tazminat ödemeye mahkûm etmişti. 

RAHMİ YAĞMUR -ANF
09:31 / 02 Ekim 2010
http://www.firatnews.com/index.php?rupel=nuce&nuceID=33917

Связанные темы:

Культура

ПАШАЕ АФО: «НЕ СМОТРИ НА МЕНЯ ТАК!..»

Опубликованный

2 недели назад

вкл .

12.09.2026

Автор:

(Его памяти)

Не смотри на меня так, не смотри на меня так,
Без дыма, без дыма — сердце моё горит!..

Три года назад, почти в эти же сентябрьские дни, тысячи поклонников народного певца Пашае Афо услышали эти строки его песни — но на этот раз не так, как обычно. В тот день они звучали с особой грустью и состраданием.

К тому времени он уже несколько месяцев тяжело болел. Сердце этого певца, автора песен и обладателя тонкого, мягкого голоса горело — без дыма, без конца…

В начале сентября 2023 года мне позвонил мой друг Хачое Коте и сообщил, что Пашае Афо очень тяжело болен: у него онкологическое заболевание. Он отгородился от всех — от друзей, родственников, от окружающего мира. Отключил телефон и ни на чьи звонки не отвечал.

У меня были два его номера телефона. Я звонил ему, набирал снова и снова, но, увы, ответа не было. И тогда я погрузился в тяжёлые раздумья: «Эх, коварная судьба!..»

Да, этот мир не является чьей-либо собственностью, и жизнь человеческая не вечна. Но болезнь приходит внезапно, не выбирая людей, не зная ни границ, ни времени года…

И вот 22 сентября пришла печальная весть: по милости Божией Пашае Афо скончался.

С грустным и тоскливым сердцем, с глубокими и тревожными мыслями я мысленно вернулся в середину 1970-х годов, когда песни Пашае звучали в эфире нашего ереванского радио.

Царство ему Небесное! Халиле Чачан Мурадов в своё время пригласил Пашае Афо и записал несколько его песен, которые до сих пор хранятся в золотом фонде радио: «Wisa nenêr tû li min», «Ax, nazikê, nazdarê», «Ez werdeka gola şînim», «Giryê saz».

В последние годы Пашае Афо сочинял песни на стихи Аскяре Боика, Хачое Каро и автора этих строк и публиковал их в социальных сетях.

Он был очень добрым человеком и хорошим другом. Мы часто созванивались. Паша говорил, что по музыкальному стилю, особенно по характеру аранжировок, его творчество близко к пению Араме Тикрана. И в этом действительно была своя истина: Арам играл на сазе, а Паша пел.

Однажды он позвонил мне, и мы долго разговаривали о народном фольклоре, музыке и песнях. В конце нашей беседы он спел мне одну историческую песню.

Паша также сочинял песни на собственные стихи. Он знал множество хороводных песен. В минуты радости он пел, пел и танцевал на свадьбах, радуя людей своим мягким и проникновенным голосом.

Пашае Афо родился 11 сентября 1956 года в селе Кибихтапа Талинского района Армении. После окончания школы два года служил в Красной Армии. После военной службы получил высшее образование в Ярославском педагогическом университете в России. В течение многих лет преподавал русский язык в соседнем селе Сорик. Долгое время был главой своей родной деревни.

После распада Советского Союза Паша вместе с семьёй уехал в Россию и поселился в Ярославле. В этом городе проживает большая езидская община.

Именно в Ярославле, 22 сентября 2023 года, после непродолжительной болезни Пашае Афо ушёл из жизни.

В течение трёх дней перед его домом было многолюдно: поклонники, друзья, земляки и знакомые приходили проститься с любимым певцом.

Пашае Афо был похоронен на Ездском кладбище Ярославской области.

Сегодня ему исполнилось бы 70 лет.

И сегодня, в день рождения Пашае Афо, в наших ушах вновь звучат строки его песни. Но теперь они звучат иначе — с глубоким волнением, светлой грустью и чувством благодарности за его жизнь, его творчество и память, которую он оставил после себя.

Не смотри на меня так, не смотри на меня так,
Без дыма, без дыма — сердце моё горит!..

Приск Мгои
Россия, Ижевск, 11 сентября 2026 года

Продолжить Чтение

Культура

PAŞAYÊ EFO: WISA NENÊR TU LI MIN!..(Bona roja bûyîna wî)

Опубликованный

2 недели назад

вкл .

11.09.2026

Автор:

Wisa nenêr, wisa nenêr tu li min,
Bê dû, bê dû dişewite dilkê min!..

Sê sal berê hema vê mehê ev xetên strana Paşayê Efo guhê bi hezeran maşoqên stranbêjîya gelêrî da kirine zingîn, lê ne mîna hercar. Wê carê bi xemgînî û dilkovanî…
Ew çend meh bûn, ku agir dilkê vî dengbêjê xudanê dengê zîz û nazik ketibû, bê du, bê dû dişewitî…
Destpêka îlonê sala 2023-a hevalê min – Xaçoyê Qero min ra têlê xist û got, wekî Paşa gelekî bethale û têla xwe jî vêsandye, berê xwe ji her kesî – ji heval-hogiran, ji bira-pismaman, dost û xêrxwezan, lo ji cîhanê guhastye.
Du hejmarên têlên wî li bal min hebûn: min jî têlê xist, lê, mixabin… bersiv tune bû. Û wê demê ez ketme nava tefekûryê û mitalan: «Hey, Felek, mala te bişewite!..». Hemîn, dinya milkê bavê kesekî nîne, lê nexweşî mixenete: xet û sînoran, cihal û ahalan, çax û mecalan, dem û dewranê napirse.
Û 22-ê îlonê caba nebxêrîyê min ra hat, wekî Paşayê Efo çûye ber dilovanîya Xwedê…
Bi dilê xemgîn û kovan, bi mitalên kûr û betreng, bi hesîna kela genctîyê ez çûme nîveka salên 1970-î, gava kilamên Paşa bi radyoya meye Rewanê didan. Rema Xwedê Xelîlê Çaçan Mûradov be. Ewî wê hênê gazî Paşa kir û çend stranên wî qeyd kir û heya niha jî ew di dengxana radyoya me da têne parastinê: «Wisa nenêr, wisa nenêr tu li min», «Ax nazikê nazdarê», «Ez werdeka gola şînim», «Giryê saz».
Van çend salên dawî Paşayê Efo helbestên Eskerê Boyîk, Xaçoyê Qero û xudanê van xetan jî kiribû kilam û di tora civakî da weşandibû. Hevalekî gelek berbihêr û qenc bû. Herdem me hevra têlê dixist. Digot, wekî awaz û akla wî mîna ya Aramê Tîkrane. Rastî jî usane: Aram saz dixe û ew jî distrê.
Carekê minra dîsa têlê xist û got, gelo mal-bendên kilaman, gava diwekilin, wê ra çi dibêjin. Min gotê: bendveger, bendwekil, dubend… Şa bû, pê têlê straneke mêranîyê min ra got…
Paşa helbest jî dinvîsî û dikire kilam. Ewî gelek kilamên govendan jî dizanibû. Wextê şayan dikete govendê, hewas-hewas dilîst û bi dengê xweyî nerm û zîz distra û govend digerand…
Paşayê Efo 11-ê îlonê sala 1956-a li gundê Qibixtepe (Navçeya Talînê, li Ermenîstanê) ji dayîkê bûye. Piştî dibistana navîn ew du salan di cêrgên Ordya Sor da qulix dike. Paşî eskerîyê ew xwendina bilind li Zankoya bajarê Yaroslavlê (Rûsya) ya amedekirina dersdaran dest tîne û li gundê cînar – Sorîkê salên dirêj dersên zimanê rûsî dida. Dû ra demeke dirêj bû serokê gundê kal-bavên xwe. Piştî hilweşbûna Sovîyêtê ew bi malbetî çû Rûsyayê û li bajarê Yaroslavlê hêwirî.
Olkeke meye mezin li vê qeza Yaroslavê heye. Û hema li vî bajarî 22-ê îlona sala 2023-a piştî nexweşîya demkin ew çû ber dilovanya Xwedê. Sê rojan hewarî-gazî li ber derê koçika Paşayê Efo kêm nedibûn… Maytê wî di nava mexberê êzîdîyên vê qezayê da sipartine ax-berên sar.
… Û îro jî, roja bûyîna Paşayê Efo, dîsa ev xetên strana wî li guhê me da hema dikine zingîn. Lê vê carê bi histerata kûr, bi şêkirdarîya berbî bîranîna wîye heta-hetayê…

Wisa nenêr, wisa nenêr tu li min,
Bê dû, bê dû dişewite dilkê min!..

Prîskê Mihoyî,
Rûsya, Îjêvsk, 11.09.2026.

Продолжить Чтение

Популярные публикации